Επικοινωνήστε με τον ιατρό ή κλείστε ραντεβού.
Λιθίαση του ουροποιητικού (δηλαδή πέτρες) είναι η παρουσία λίθου ή λίθων στην αποχετευτική μοίρα του ουροποιητικού συστήματος (κάλυκες και πύελο του νεφρού, ουρητήρα, ουροδόχο κύστη, ουρήθρα). Αποτελεί την τρίτη πιο συχνή πάθηση του ουροποιητικού, μετά τις ουρολοιμώξεις και τις παθήσεις του προστάτη.
Υπάρχουν διάφορα είδη λίθων με βάση τη χημική τους σύσταση.
Η δημιουργία λίθων στο ουροποιητικό σύστημα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες κινδύνου, που είναι είτε ενδογενείς είτε προέρχονται από το περιβάλλον του ασθενούς (εξωγενείς παράγοντες κινδύνου). Συνήθως όμως μιλάμε για έναν συνδυασμό παραγόντων, που συμβάλλει στη δημιουργία λίθων.
Στους ενδογενείς παράγοντες περιλαμβάνονται οι εξής:
Στους εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνονται οι εξής:
Πολλοί ασθενείς με πέτρα στο ουροποιητικό δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα μέχρι κάποιος λίθος να βρεθεί μέσα στον ουρητήρα με αποτέλεσμα να εμποδίζει τη ροή των ούρων από τα νεφρά προς ουροδόχο κύστη. Τότε το συνηθέστερο σύμπτωμα είναι ο κολικός του νεφρού, ο οποίος είναι ένας έντονος πόνος (κολικοειδούς χαρακτήρα) στην περιοχή των νεφρών, που μπορεί να αντανακλά στην κοιλιά, στην κύστη ή και στα έξω γεννητικά όργανα.
Ο πόνος συνήθως εμφανίζεται ξαφνικά, δεν ανακουφίζεται με την οποιαδήποτε αλλαγή θέσης ή στάσης σώματος και συχνά συνοδεύεται από ναυτία ή και εμετό, ενδεχομένως και από μετεωρισμό και /ή δυσκοιλιότητα. Μπορεί επίσης ο ασθενής να παρουσιάσει συχνουρία, επιτακτικότητα, πόνο στο τέλος της ούρησης και αίμα στα ούρα (αιματουρία).
Ο κολικός του νεφρού είναι μία ιδιαίτερα επώδυνη κατάσταση.
Ο πόνος ξεκινάει από την περιοχή του νεφρού, κατεβαίνει προς το σύστοιχο λαγόνιο βόθρονα και μπορεί να καταλήγει στα έξω γεννητικά όργανα του ασθενούς. Έχει συνήθως παροξυσμικό χαρακτήρα με απότομη έναρξη, προοδευτικά αυξανόμενη ένταση και κατόπιν απότομη ύφεση μέχρι το επόμενο επεισόδιο πόνου (άλγος κολικοειδούς χαρακτήρα). Χαρακτηριστική είναι κλινική εικόνα του ασθενούς, ο οποίος είναι συνήθως εξαιρετικά ανήσυχος και κάθιδρος, χωρίς να βρίσκει ανακούφιση σε καμία θέση. Αυτή η κατάσταση αποτελεί εκδήλωση μερικής ή πλήρους απόφραξης του νεφρού ή του ουρητήρα.
Άλλα συμπτώματα, που συνοδεύουν τον κολικό νεφρού μπορεί να είναι:
Η κυριότερη αιτία είναι η λιθίαση, δηλαδή οι πέτρες στα νεφρά. Άλλες αιτίες αποτελούν η στένωση της πυελοουρητηρικής συμβολής (ΠΟΣ), η παρουσία θρόμβων αίματος συχνά εξαιτίας της παρουσίας ουροθηλιακών όγκων ή εξωαυλική πίεση του ουρητήρα ή άλλες παθολογικές καταστάσεις του οπισθοπεριτοναϊκού χώρου (οπισθοπεριταναϊκή ίνωση).
Στο πλαίσιο της διάγνωσης παίζει σημαντικό ρόλο το ιστορικό και η κλινική εξέταση, που θέτουν την κλινική υποψία της λιθίασης ως αιτίας των συμπτωμάτων καθώς κι ο απαραίτητος απεικονιστικός και εργαστηριακός έλεγχος που θα επιβεβαιώσουν τη διάγνωση.
Στον απεικονιστικό έλεγχο περιλαμβάνεται:
Η απλή ακτινογραφία Νεφρών – Ουρητήρων – Κύστης (ακτινογραφία ΝΟΚ), όπου μπορεί να μας δείξει το μεγαλύτερο μέρος των ακτινοσκιερών λίθων (υπάρχει ένα ποσοστό λίθων που είναι ακτινοδιαπερατοί και αυτοί δεν είναι δυνατόν να τους εντοπίσουμε με την ακτινογραφία)
Ο υπέρηχος Νεφρών – Ουρητήρων – Κύστης (U/S ΝΟΚ) στον οποίο αναζητούμε την απόφραξη (διάταση) του νεφρού και που μπορεί να μας αναδείξει λίθους του νεφρού, του αρχικού τμήματος του ουρητήρα καθώς και του τελικού μέρους αυτού.
Η αξονική κοιλίας, που αποτελεί σήμερα την εξέταση εκλογής καθώς μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε την ανατομία και την κατάσταση του ουροποιητικού (διάταση πυελοκαλυκικού συστήματος, ελικοειδή πορεία του ουρητήρα), την λειτουργεία του νεφρού (π.χ. καθυστερημένη απέκκριση του σκιαγραφικού) αλλά και την όσο ακριβέστερη περιγραφή και εντόπιση του/ των λίθων.
Ο έλεγχος αυτός συμπληρώνεται με αιματολογικές (Γενική αίματος), βιοχημικές εξετάσεις (ουρία, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες, ΤΚΕ και CRP), γενική ούρων και επί υποψίας για ουρολοίμωξη καλλιέργεια ούρων, και αντιβιόγραμμα.
Επικοινωνήστε με τον ιατρό ή κλείστε ραντεβού.
Ο κολικός στην οξεία φάση αντιμετωπίζεται με αντιφλεγμονώδη ή αναλγητικά κι ενδεχομένως σπασμολυτικά φάρμακα για λίγες ημέρες (2-4 ημέρες).
Εάν η απόφραξη του ουροποιητικού (διάταση νεφρού και διάταση ουρητήρα) και η συμπτωματολογία παραμένουν ή συνυπάρχει μία λοίμωξη ουροποιητικού ή ανουρία τότε κρίνεται απαραίτητη η άμεση τοποθέτηση ενός ουρητηρικού stent (pig-tail) που λύνει το όποια προβλήματα και μας δίνει τον απαραίτητο χρόνο για την επιλογή της περαιτέρω αντιμετώπισης της λιθίασης.
Το ουρητηρικό stent, pig- tail ή double j stent είναι ένα πλαστικός, εύκαμπτος σωλήνας μικρής διαμέτρου με αναδιπλούμενα άκρα, που τοποθετείται στον ουρητήρα κι επιτρέπει στα ούρα να παρακάμψουν το στένωμα ή την όποια ενδοαυλική αιτία απόφραξης (π.χ. πέτρα). Το ένα άκρο του αναδιπλώνεται εντός της πυέλου του νεφρού και το άλλο του άκρο στην ουροδόχο κύστη.
Η τοποθέτηση του pig- tail γίνεται με γενική αναισθησία ή με μέθη, χρησιμοποιώντας το κυστεοσκόπιο. Αυτό αποτελείται από μία κάμερα, μία οπτική, μία πηγή φωτός καθώς κι ένα μεταλλικό σωλήνα με κανάλι εργασίας.
Μετά την είσοδο στην ουροδόχο κύστη- κι αφού αναγνωριστούν τα ουρητηρικά στόμια- γίνεται μία ακτινοσκόπηση (ανιούσα πυελογραφία) και με τη χρήση υδρόφιλου, ατραυματικού οδηγού σύρματος προωθείται το pig- tail μέχρι το νεφρό.
Η τοποθέτηση του pig– tail δεν αποτελεί οριστική θεραπεία, αλλά επιτρέπει στα ούρα να συνεχίσουν την πορεία τους προς την κύστη με αποτέλεσμα να υφίεται ο πόνος και να επανέρχεται η φυσιολογική λειτουργία του νεφρού. Η τοποθέτησή του είναι επιτακτική σε όλες τις περιπτώσεις που συνυπάρχει λοίμωξη!
Η σύγχρονη τάση, προς αποφυγή μακροχρόνιας λήψης αντιφλεγμονωδών (λόγω των επιπτώσεών τους σε νεφρό, καρδιά, γαστρεντερικό) και του όποιου επηρεασμού της νεφρικής λειτουργίας από τη διάταση νεφρού/ουρητήρα, είναι σε περιπτώσεις κολικού που επιμένει ή δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα ή επιβάλλεται από το ιατρικό ιστορικό του ασθενή να προχωρούμε στην άμεση αποσυμπίεση του νεφρού με την τοποθέτηση pig- tail ή όπου αυτό είναι δυνατό να γίνεται άμεσα η αντιμετώπιση της πέτρας.
Ο τελικός σκοπός της όποιας παρέμβασης είναι η αφαίρεση του λιθιασικού φορτίου. Η επιλογή εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως το μέγεθος και η σκληρότητα του λίθου, η θέση στην οποία βρίσκεται, την γενικότερη κατάσταση του εκάστοτε ασθενή (σωματότυπο, λήψη αντιπηκτικών, τυχόν σκελετικές ανωμαλίες, η παρουσία ανευρύσματος αορτής).
Βασίζεται σε ηχητικά κρουστικά κύματα, τα οποία δημιουργούν συμπιεστικές δυνάμεις κι έχουν ως τελικό αποτέλεσμα το σπάσιμο της πέτρας. Ο εντοπισμός της πέτρας γίνεται με τη βοήθεια ακτινολογικού μηχανήματος ή υπερήχων.
Διενεργείται χωρίς νοσηλεία, συνήθως χωρίς αναισθησία με μόνη τη χορήγηση αναλγητικών. Είναι κατάλληλη για λίθους μικρότερους των 2 εκατοστών, νεφρού ή ουρητήρα.
Η επιτυχία της εξαρτάται από τη σύσταση και τη σκληρότητα της πέτρας, το μέγεθος καθώς και τη θέση του λίθου. Ιδιαίτερη δυσκολία βρίσκουν πέτρες ή κομμάτια (λιθιασικά συγκρίματα) λίθων στον κάτω κάλυκα του νεφρού. Ο κάτω κάλυκας παρουσιάζει μία γωνίωση, σε σχέση με την πύελο του νεφρού και κυρίως με τον ουρητήρα. Όσο πιο οξεία είναι η γωνία αυτή τόσο πιο δύσκολο είναι να απομακρυνθούν τα κομμάτια. Αποτέλεσμα ο επανασχηματισμός πέτρας.
Ένα άλλο στοιχείο άξιο προσοχής αποτελεί η πιθανότητα απόφραξης του ουρητήρα από τα πολλαπλά λιθιασικά συγκρίματα (steinstrasse – λιθιασική αλυσίδα). Μπορεί να παρουσιαστεί σε περιπτώσεις μεγάλων λίθων και βέβαια αποτελεί φαινόμενο που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης (τοποθέτηση pig-tail και ουρητηρολιθοτριψία).
Πρόκειται για ενδοσκοπικές, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπου με ένα ειδικό ενδοσκόπιο το ουρητηροσκόπιο και με τη βοήθεια κάμερας, διαμέσου της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστης φτάνουμε στην πέτρα και την κατακερματίζουμε πιο συχνά με τη χρήση Laser. Η πέτρα μπορεί να σπάσει σε κομμάτια ή να γίνει σκόνη που απομακρύνεται με τη ροή των ούρων. Στη συνέχεια απομακρύνονται τα εναπομείναντα, υπολειμματικά, συγκρίματα με τη βοήθεια ειδικών εργαλείων που ονομάζονται basket.
Στο τέλος της επέμβασης και εφόσον κριθεί απαραίτητο μπορεί να τοποθετηθεί ένα αυτοσυγκρατούμενο ενδοουρητηρικό stend (pig-tail) το οποίο παραμένει στον ασθενή για λίγες ημέρες.
Τα ουρητηροσκόπια χωρίζονται σε ημιάκαμπτα και σε εύκαμπτα. Με τα εύκαμπτα έχουμε η δυνατότητα να φτάσουμε σχεδόν σε κάθε σημείο του νεφρού και ιδιαίτερα στον κάτω κάλυκα του νεφρού, γεγονός που διευκολύνει την αντιμετώπιση λίθων σε αυτό το σημείο που άλλες μέθοδοι δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν.
Η διαδερμική νεφρολιθοτριψία (PNL, Percotaneus NephroLithotomy) είναι μία μέθοδος ιδιαίτερα κατάλληλη για μεγάλους λίθους, άνω των 2-δύο εκατοστών, του ανώτερου ουροποιητικού (κοραλιοειδής λίθοι).
Βασικό εργαλείο σε αυτή τη μέθοδο είναι ο νεφροσκόπιο. Αποτελεί μία πιο επεμβατική μέθοδο στην οποία, με τον ασθενή υπό γενική αναισθησία, γίνεται αρχικά μία μικρή τομή στο δέρμα και διαμέσου αυτής παρακεντάτε ο νεφρός. Δίνονται διαδοχικές διαστολές αυτού του καναλιού ως ότου να έχει τη δυνατότητα να εισέλθει το νεφροσκόπιο εντός του νεφρού. Ο λίθος σπάει με τη χρήση laser ή υπερήχων και γίνεται η απομάκρυνση την συγκριμάτων. Η νοσηλεία σε αυτή την περίπτωση είναι 1 με 2 ημέρες.
